Pamiątka z syryjskiej wojny

Miałam ostatnio okazję podziwiać wystawę malarstwa olejnego pt. „Kobieta jest pszenicą życia i gołębiem pokoju” artysty Khaleda Basmadjiego. Ekspozycja  znajduje się w Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańsku.

Profesor mikrobiologii lekarskiej, malarz z zamiłowania, Syryjczyk. Khaled Basmadji. W 2012 roku znalazł się w Polsce z konieczności. Wojna w Syrii spowodowała utratę całego dorobku życia, łącznie z wypracowaną emeryturą. Wraz ze swoją żoną-Polką mieszka obecnie w Gdańsku. Tutaj też tworzy. W piwnicy, w jednym z gdańskich blokowisk. Swoje prace maluje, by zarobić na życie i zbierać fundusze dla swoich przyjaciół z rodzinnego kraju.

O swoich dziełach mówi, że „powstały w piekle”. Piekło jawi się w krwawej wojnie w Syrii, dlatego sztuka pomaga mu walczyć ze złem dziejącym się w jego ojczyźnie.         

Wystawa ta jest hołdem złożonym syryjskim kobietom. Na obrazach widać ich siłę ,ale i wrażliwość.

 W  pierwszym obrazie , „Kobieta przeciw złu”,  można zauważyć wyższość kobiety nad uosobieniem zła. Bije od niej blask i moc , który jest w stanie pokonać złą energię. Mimika twarzy postaci ukazuje zamyślenie. Kolory użyte w obrazie są bardzo żywe , a tło tworzą orientalne wzory.

wiernosc-kochajacego-muzyka  W pracy „Wierność kochającego muzyka” artysta zastosował  ciekawy zabieg odbicia lustrzanego. Na pierwszy rzut oka widać derwisza. Ma on na sobie wysoką, czerwoną czapkę zwaną sikke oraz brązową szatę. Gra  na mandolinie. Jego odbiciem jest kobieta z chustą na głowie, którą okala zielony promień. Co ciekawe, jej tułów jest częścią instrumentu. Tło obrazu stanowi mozaika  stworzona w stonowanych barwach ziemi. Ornamenty te nadają obrazowi wschodniego klimatu.

Poruszającym płótnem „Uciekające dzieci z babcią”. Na pierwszym planie widać kobietę okrytą niebieską tkaniną, spod której widać tylko część twarzy. W jej oczach widnieje przerażenie. Przy piersi trzyma niemowlaka. Obok niej stoją dwie dziewczynki w wielobarwnych strojach. W tle zbudowany jest ceglany mur. Na dole obrazu artysta także wykorzystuje mozaiki egzotycznych wzorów.


„Zatroskana matka” jest pracą bardzo subtelną. Przedstawia  matkę i wtulone w nią dzieci. Chwytliwym detalem w tym obrazie jest układ twarzy- są one przechylone w bok. Postacie ukazane są we wspólnym objęciu. Wyraz twarzy matki jest smutny. Jej ogromne brązowe oczy wyrażają cierpienie. Pociechy wydają się spokojnie spać. W ramionach mamy czują się bezpiecznie. Interesującym elementem jest postać małego dziecka, które jedną część twarzy ma zasłoniętą. W tle widać jasny ceglany mur. Znakiem, który przykuwa uwagę, jest niebieski symbol- „Oko Horusa”. W mitologii staroegipskiej oznaczał odrodzenie i  powracanie do zdrowia. Jednak jako amulet miał on stanowić oczy, przez które dusza zmarłego ogląda świat.

zatroskana-matka„Matka Boska Orientalna” jest podobnie przedstawiona jak Maryja, Matka Jezusa. Portret kobiety ukazany jest w  półprofilu. Nad głową ma jasnożółtą aureolę. Duże brązowe oczy skierowane są w dal. Na głowie nałożony ma różnokolorowy nemes. Ramę obrazu stanowią barwne figury, całość malunku odsłania spokój i harmonię postaci.

„Dziewczyna myśląca o wierze” ukazuje młodą dziewczynę, która widocznie jest bardzo zamyślona, świadczą o tym jej zamknięte oczy. W tle widać okazałe wzory. Można sobie wyobrazić, że tworzą one pewne wzniesienia w oddali, a nad nimi rozpościera się granatowe niebo, na którym świeci pełny, jasny księżyc. Całość obrazu oddaje wrażenie świętości postaci.

Kolejnym obraz wystawy „Módlmy się o pokój w Syrii” przedstawia dwie postacie ze złożonymi jak do modlitwy rękoma. Można zauważyć, że ze złożonych dłoni bije jasny blask. W oddali widać ogromny meczet. Kolory na obrazie są bardzo intensywne- najwięcej czerwieni, brązu i pomarańczy. Tło stanowią – jak już we wcześniejszych obrazach-egzotyczne wzory.

Na jednej ze ścian wystawy znalazły się trzy obrazy: „Pustynne kobiety stanowcze”, „Zgoda jest domeną sądów”, „Macierzyństwo”. Łączy je fakt, że większość kobiet przedstawiona jest bez twarzy. W miejsce twarzy namalowane mają kolorowe figury geometryczne lub cegiełki. Pierwszy obraz przedstawia trzy siedzące kobiety. Ubrane są w ludowe stroje. Ich bezimienne twarze skierowane są w stronę widza. Kobiety znajdują się na pustyni. Ciekawym zabiegiem jest połączenie koloru spienionej morskiej wody z kolorem piasku. W tle widać jakby te dwa elementy natury stykały się ze sobą. Obraz obok jest bardzo podobny, tylko kolory użyte w nim są ciemniejsze i głębsze. Z kolei w przypadku „Macierzyństwa” twarz całkowicie zakrytą ma tylko jedna postać, jest to matka. Na plecach niesie małe, śpiące dziecię, przy niej stoją jeszcze dwie córki. Jedna z nich ma do połowy zamalowaną twarz. Tło stanowi mozaika barwnych malowideł.

uciekajace-dzieci-z-babciaOstatni , zamykający wystawę  obraz „Kobieta jest pszenicą życia i pokoju” przedstawia piękną kobietę w półprofilu. Z wyglądu przypomina postać Kleopatry. Jej dłoń podpiera podbródek. Na głowie widnieje efektowny nemes. Spod niego widać długi warkocz ,związany jasnoniebieską kokardą. Ciało kobiety przykrywa roślinność i źdźbła pszenicy. Tło ozdabiają wschodnie ornamenty. Kobieta wygląda na spokojną i zadumaną. Jest ideałem, oazą spokoju, niczym nieziemska bogini.

Te obrazy faktycznie oddziałują na widza. Pozwalają przenieść się w inny świat. Kolory użyte w obrazach mają swoje znaczenie, na przykład kolor czerwony oznacza ból , zielony nadzieję a kolor niebieski czy turkus to znak boskości. Autor, jako naoczny świadek, wie co maluje, poprzez obrazy opowiada historie, które przeżył i widział. Jest to swego rodzaju zatrzymanie kultury wschodu w pamięci autora. Widać tu grę symboli. Nic nie jest przypadkowe.

Zachęcam do obejrzenia wystawy Khaleda Basmadjiego. Wystawy, która zmusza do zastanowienia się nad rolą uciemiężonej kobiety w świecie pogrążonym wojną w  przeciwieństwie do niezależnej kobiety Zachodu.

 

Autor: Natalia Dyck

Powiązane posty

Dodaj komentarz