Jak wykryć kłamstwo?

Kłamstwo – jak wykryć?

16 stycznia 2018 roku odbyła się konferencja zatytułowana „Zawód: Śledczy…”, w której wzięła udział m. in. pani Natalia Hofman, psycholog śledcza spec. analiza kłamstwa. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Koło Naukowe Kryminalistyki Modus Operandi w audytorium B na Wydziale Prawa i Administracji.

Zła informacja jest taka, że każdy jest kłamcą. Dobra – nie potrafimy kłamać.

Podczas spotkania poruszone było wiele ciekawych kwestii z zakresu psychologii kłamstwa. Jedną z nich było to, że pewne zachowania są jedynie znakami ostrzegawczymi, które mogą sugerować fałsz w wypowiedzi, ale nie są to jednoznaczne weryfikatory. Trzeba wziąć pod uwagę, że każdy człowiek ma określone zachowania, którymi się posługuje, gdy nie czuje się zagrożony, wtedy zachowuje się naturalnie. Pani Natalia Hofman zaznaczyła jako bardzo ważne to, że w przypadku rozpoznawania kłamstwa trzeba każdego przyjmować jako białą kartkę. Nie można szukać w kimś potwierdzeń kierujących nami stereotypów.

W przypadku kłamstwa, tak jak i większości aspektów życia, krąży wiele mitów oraz prawd. Oto kilka z nich:

Mit nr 1: Osoba nie patrzy w oczy, gdy kłamie.

Prawda: Osoba, która kłamie patrzy w oczy nawet częściej, bo weryfikuje, czy kłamstwo zostało „kupione”.

Mit nr 2: Wariograf jest 100% wiarygodny

Prawda: Wariograf da się oszukać, choćby przez osobę z dużą zdolnością do kontrolowania swoich emocji.

Prawda nr 1: Nie da się zostać ludzkim wykrywaczem kłamstw, bo zawsze pozostaje czynnik ludzki. (Czynnik ludzki – czynnik spowodowany przez konkretne jednostki i grupy ludzkie wypełniające struktury organizacyjne oraz realizujące w organizacjach zarówno obowiązki i zadania wynikające z pełnionych przez siebie ról, jak i swoje własne, prywatne cele i dążenia. [źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Czynnik_ludzki]). W psychologii wyróżnia takie zjawisko, jak efekt aureoli, czyli tendencyjne przypisywanie komuś wad czy zalet na podstawie pierwszego wrażenia. Człowieka można zmanipulować i okłamać samym uściskiem dłoni, co często wykorzystywane jest w polityce oraz biznesie, by zaznaczyć swoją siłę, pewność siebie czy dominację.

Prawda nr 2: Kłamstwo jest dla tych, którzy potrafią odtworzyć dokładnie swoje kłamstwo po upływie czasu, dla ludzi o dobrej pamięci.

Do rozpoznawanie kłamstwa służą:

  • mikroekspresja – krótko trwająca ekspresja mimiczna
  • ekspresja – m.in. gestykulacja
  • mowa ciała – wszelkie komunikaty niewerbalne przekazane za pomocą ciała
  • słowa
  • punkt odniesienia – zapoznanie się z naturalnymi odruchami człowieka przed próbą wykrycia jego prawdomówności
  • znaki szczególny – każdy ma znaki szczególne (np. popijanie wody, pocieranie karku w momencie stresowym). Zależy to od przestrzeni osobistej. Każdy zaznacza to nawet np. stawianiem torby, wybieraniem rzędu na wykładach.
  • atmosfera – psycholog śledczy to „najlepszy przyjaciel”, ponieważ ciężko wiarygodnie stwierdzić kłamstwo, gdy obserwowany nie czuje się swobodnie
  • psychografologia – rozpoznawanie charakteru po piśmie
  • osobowość – ekstrawertyk kłamie więcej niż introwertyk, kobieta kłamie częściej niż mężczyzna, kobiety lepiej rozpoznają kłamstwo niż mężczyźni

Dlaczego kłamiemy? Powody są różne, lecz kilka z nich można wyróżnić. Kobiety częściej kłamią, by chronić. Mężczyźni (statystycznie) kłamią we własnym interesie, chronią siebie. Wyjątkiem wśród wszystkich wyjątków jest patologiczny kłamca, czyli ktoś kto ma zupełnie inną rzeczywistość, w której żyje, niż to jest naprawdę. Nie rozpozna się jego kłamstwa przez techniki służące ludziom do wykrywania fałszu, ponieważ taka osoba w pewien sposób wierzy w to co mówi. To samo dotyczy ludzi o dużej zdolności do manipulacji. Przeciętny człowiek kłamie dziennie średnio od 3 do 12 razy. Nieraz odpowiadają za to „trzej królowie” ludzkich słabości: seks, pieniądze i używki.

Istnieją pewne wskazówki, na które trzeba być wyczulonym podczas prób rozpoznania czyjegoś kłamstwa, ponieważ są dużo bardziej subtelne i przez to cięższe do opanowania:

  • kłamcy częściej mrugają
  • kierują stopy w inną stronę
  • biorą do ręki przedmioty, by postawić barierę między sobą a rozmówcą
  • zmieniają tembr głosu

7 popularnych gestów przypisywanych kłamcy:

  • dotykanie ust
  • chwytanie za ucho
  • pocieranie oka
  • dotykanie nosa
  • drapanie po szyi
  • pozycja zamknięta

Powiązane posty

Dodaj komentarz